Tổng quan những điểm mới của Luật Thương mại điện tử 2025 và Nghị định 248/2026/NĐ-CP 

Mở đầu

Nhằm hoàn thiện khung pháp lý cho hoạt động thương mại điện tử trong bối cảnh kinh tế số phát triển mạnh mẽ, Quốc hội đã ban hành Luật Thương mại điện tử số 122/2025/QH15 (có hiệu lực từ ngày 01/7/2026) và Chính phủ ban hành Nghị định số 248/2026/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều của Luật (có hiệu lực từ ngày 01/7/2026).

Bên cạnh việc quy định về nền tảng thương mại điện tử, thương mại điện tử có yếu tố nước ngoài và các dịch vụ hỗ trợ, Luật còn bổ sung nhiều quy định mới nhằm quản lý các mô hình kinh doanh đang phát triển như livestream bán hàng, tiếp thị liên kết (affiliate marketing) và nền tảng số lớn.

Trong bài viết này, AVB Lawyers sẽ điểm qua những nội dung nổi bật của Luật Thương mại điện tử 2025 và Nghị định số 248/2026/NĐ-CP.

Vậy trách nhiệm của các chủ thể tham gia hoạt động thương mại điện tử sẽ được phân định như thế nào?

Theo đó, trách nhiệm của các chủ thể tham gia hoạt động thương mại điện tử theo nguyên tắc “chủ thể nào thực hiện hành vi thì chủ thể đó chịu trách nhiệm”.

Ví dụ: Trên một sàn thương mại điện tử, người bán thuê một KOL livestream quảng bá sản phẩm mỹ phẩm. Trong buổi livestream, KOL khẳng định sản phẩm có khả năng “điều trị dứt điểm nám sau 7 ngày”, trong khi người bán không cung cấp bất kỳ tài liệu nào chứng minh công dụng này. Sau khi người tiêu dùng khiếu nại, trách nhiệm sẽ được phân định theo vai trò của từng chủ thể: 

• Người bán chịu trách nhiệm về tính hợp pháp, chất lượng sản phẩm và thông tin do mình cung cấp cho KOL.

• KOL/người livestream bán hàng chịu trách nhiệm đối với các phát ngôn, nội dung quảng cáo sai sự thật hoặc gây nhầm lẫn trong quá trình livestream.

• Chủ quản nền tảng thương mại điện tử chịu trách nhiệm thực hiện các biện pháp quản lý theo quy định như tiếp nhận khiếu nại, gỡ bỏ nội dung vi phạm, khóa tài khoản hoặc áp dụng các biện pháp xử lý khác nếu phát hiện vi phạm.

Như vậy, thay vì quy trách nhiệm chung cho sàn thương mại điện tử hoặc chỉ xử lý người bán, Luật Thương mại điện tử 2025 xác định rõ trách nhiệm của từng chủ thể dựa trên hành vi và vai trò thực tế của họ trong giao dịch.

Hoạt động thương mại điện tử có yếu tố nước ngoài

Nhằm tăng cường quản lý hoạt động thương mại điện tử xuyên biên giới, Nghị định số 248/2026/NĐ-CP đã bổ sung cơ chế quản lý riêng đối với nền tảng thương mại điện tử nước ngoài có hoạt động tại Việt Nam, bao gồm nền tảng thương mại điện tử kinh doanh trực tiếp, nền tảng thương mại điện tử trung gian, mạng xã hội có hoạt động thương mại điện tử và nền tảng thương mại điện tử tích hợp..

Thứ nhất, về nghĩa vụ đăng ký hoạt động, nền tảng thương mại điện tử nước ngoài phải thực hiện đăng ký với Bộ Công Thương nếu thuộc một trong các trường hợp sau:[2]

1)      Sử dụng tên miền quốc gia “.vn”; hoặc

2)      Có giao diện hoặc lựa chọn ngôn ngữ tiếng Việt; hoặc

3)      Có từ 100.000 giao dịch/năm trở lên kể từ ngày 01 tháng 01 năm dương lịch với người mua tại Việt Nam.

Thứ hai, về yêu cầu hiện diện pháp lý tại Việt Nam, nghĩa vụ được xác định tùy theo mô hình hoạt động của nền tảng:[3]

Đối với nền tảng không có chức năng đặt hàng trực tuyến, phải có (1) Đề án hoạt động thương mại điện tử và chỉ định đại diện theo ủy quyền tại Việt Nam, (2) là cá nhân cư trú hoặc pháp nhân được thành lập theo pháp luật Việt Nam.

Đối với nền tảng có chức năng đặt hàng trực tuyến hoặc nền tảng tích hợp, (1) phải ủy quyền cho pháp nhân được thành lập tại Việt Nam làm đại diện; (2) người phụ trách hoạt động thương mại điện tử của pháp nhân này phải là cá nhân cư trú tại Việt Nam; đồng thời (3) phải ký quỹ tối thiểu 20 tỷ đồng theo quy định.

Mục đích sử dụng tiền ký quỹ[4]

Tiền ký quỹ chỉ được giải tỏa hoặc trích sử dụng khi có văn bản của Bộ Công Thương, để thực hiện một trong các nghĩa vụ sau:

a. Bồi thường thiệt hại cho người tiêu dùng theo bản án hoặc quyết định có hiệu lực của Tòa án hoặc Trọng tài;

b. Nộp tiền xử phạt vi phạm hành chính;

c. Thực hiện các nghĩa vụ thuế đối với Nhà nước Việt Nam.

Các trường hợp được hoàn trả hoặc rút tiền ký quỹ[5]

Nền tảng được rút hoặc hoàn trả khoản tiền ký quỹ trong các trường hợp sau:

• Đã thực hiện ký quỹ tối thiểu 20 tỷ đồng tại một ngân hàng thương mại hợp pháp khác tại Việt Nam;

• Hồ sơ đăng ký hoạt động nền tảng thương mại điện tử bị Bộ Công Thương từ chối;

• Đã chấm dứt hoạt động tại Việt Nam và hoàn thành đầy đủ các nghĩa vụ phát sinh, bao gồm nghĩa vụ bồi thường thiệt hại, nộp phạt vi phạm hành chính và nghĩa vụ thuế theo quy định.

Ý nghĩa của quy định

Quy định về ký quỹ tạo ra một cơ chế bảo đảm tài chính để xử lý các nghĩa vụ phát sinh của nền tảng thương mại điện tử nước ngoài trong quá trình hoạt động tại Việt Nam. Đồng thời, quy định này góp phần nâng cao trách nhiệm tuân thủ của các nền tảng xuyên biên giới, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và tăng cường hiệu quả thực thi pháp luật trong lĩnh vực thương mại điện tử.

Khuyến nghị hành động đối với các chủ thể hoạt động thương mại điện tử hiện nay

Để bảo đảm tuân thủ các quy định mới của Luật Thương mại điện tử 2025 và Nghị định số 248/2026/NĐ-CP, doanh nghiệp nên chủ động rà soát và triển khai một số nội dung sau:

• Rà soát mô hình kinh doanh để xác định vai trò pháp lý (chủ quản nền tảng, người bán, đơn vị cung cấp dịch vụ tiếp thị liên kết, người livestream bán hàng...).

• Cập nhật quy chế hoạt động, quy trình nội bộ và hợp đồng nhằm đáp ứng các quy định mới về quản lý giao dịch, lưu trữ dữ liệu và giải quyết khiếu nại.

• Rà soát hoạt động quảng cáo, livestream và tiếp thị liên kết, bảo đảm thông tin về hàng hóa, dịch vụ được cung cấp trung thực, đầy đủ và đúng quy định.

• Đánh giá việc thu thập, lưu trữ và bảo vệ dữ liệu để đáp ứng các yêu cầu về bảo vệ người tiêu dùng và lưu trữ thông tin giao dịch.

• Đối với nền tảng thương mại điện tử nước ngoài, cần rà soát nghĩa vụ đăng ký, hiện diện pháp lý tại Việt Nam và nghĩa vụ ký quỹ (nếu thuộc trường hợp áp dụng).

[1] Điều 6 Nghị định 248/2026/NĐ-CP; Chương III Trách nhiệm của tổ chức, cá nhân trong hoạt động thương mại điện tử.

[2] Điều 31 Nghị định 248/2026/NĐ-CP

[3] Điều 34 Nghị định 248/2026/NĐ-CP

[4] Khoản 4 Điều 36 Nghị định 248/2026/NĐ-CP

[5] Điều 37 Nghị định 248/2026/NĐ-CP